AI-agents verplaatsen zich razendsnel van experiment naar dagelijkse praktijk. Sales gebruikt assistants om CRM’s bij te werken, finance zet bots in voor reconciliatie en IT onderzoekt agents voor tickettriage. Wat deze initiatieven gemeen hebben, is dat ze vaak lokaal ontstaan: per team, per tool, per use case.

Dat voelt innovatief. Tot het misgaat.

Want zonder samenhang ontstaat een nieuw, onderschat risico: AI-sprawl. En in tegenstelling tot SaaS- of API-sprawl gaat het hier niet alleen om complexiteit of kosten, maar om autonome beslissingen in bedrijfskritische systemen. Zonder centrale orkestratie verandert snelheid al snel in chaos, met directe gevolgen voor security, compliance en regie.

Wat AI-sprawl in de praktijk betekent

AI-sprawl ontstaat wanneer teams zelfstandig agents ontwikkelen en uitrollen, los van elkaar en vaak buiten het zicht van IT. In de praktijk zien we meerdere patronen tegelijk ontstaan: agents met eigen koppelingen, verschillende autorisatieniveaus en overlappende functionaliteit, elk net anders ingericht.

Een herkenbaar scenario is dat een marketing-agent klantdata verrijkt, een finance-agent mutaties controleert en een IT-agent tickets afhandelt. Alle drie gebruiken ze deels dezelfde systemen, maar met andere credentials, context en beslissingslogica. Niemand heeft nog het totaaloverzicht.

Het gevolg is niet alleen inefficiëntie en dubbel werk, maar vooral verlies van controle. Welke agent heeft toegang tot welke data? Welke acties mag hij uitvoeren? En wat gebeurt er als een agent verkeerd wordt aangestuurd of doelbewust wordt misleid?

Omdat agents binnen de perimeter van de organisatie opereren, vallen ze vaak buiten traditionele security-controles. Daarmee vergroten ze ongemerkt het aanvalsoppervlak van de organisatie.

Waarom AI-sprawl een securityprobleem is

In tegenstelling tot klassieke integraties initiëren AI-agents zelfstandig acties. Eén verkeerd geconfigureerde agent kan gevoelige data uitlezen, ongeautoriseerde wijzigingen doorvoeren of onbedoelde acties verspreiden over meerdere workflows.

Dit is geen theoretisch risico. Incidenten laten zien dat agents misbruikt kunnen worden via indirecte inputs, misleidende context of kwetsbaarheden in onderliggende tooling. Tegelijkertijd geven veel IT- en securityteams aan onvoldoende zicht te hebben op waar agents draaien en wat ze precies doen.

Hier wringt het fundamenteel. Traditionele security-modellen zijn gebouwd rondom gebruikers en applicaties, niet rondom autonome, besluitvormende entiteiten. Daarmee is AI-sprawl geen toolingprobleem, maar een governance- en architectuurvraagstuk.

Waarom MCP alleen niet voldoende is

Frameworks zoals Model Context Protocol helpen AI-agents om tools en acties op een gestandaardiseerde manier te benaderen. Dat is een belangrijke stap vooruit.

Maar MCP alleen lost het kernprobleem niet op. Wanneer elke afdeling zijn eigen MCP-server opzet, lokaal of open source, ontstaat simpelweg een nieuwe vorm van sprawl. Context is dan wel gestandaardiseerd, maar governance, security en compliance blijven versnipperd.

Wat organisaties nodig hebben, is geen losse implementatie van MCP, maar een Enterprise MCP-benadering: één centrale laag waarin context, toegang, policies en observability samenkomen.

Van AI-sprawl naar georkestreerde intelligentie

Het verschil tussen ongecontroleerde AI en schaalbare agentic AI zit in orkestratie. Niet agents als losse entiteiten, maar agents als een vloot die centraal wordt beheerd.

In een georkestreerd model zijn alle agents geregistreerd en traceerbaar, worden policies en autorisaties centraal afgedwongen, zijn uitzonderingen expliciet en auditbaar en wordt hergebruik van logica gestimuleerd om duplicatie te voorkomen.

Het resultaat is dat IT de regie behoudt, audits eenvoudiger worden en innovatie sneller kan plaatsvinden zonder dat achteraf moet worden gecorrigeerd. De vraag verschuift van “wat kan deze agent?” naar “hoe werkt dit geheel veilig en voorspelbaar samen?”.

De rol van Workato in het beheersen van AI-sprawl

Hier komt Workato nadrukkelijk in beeld.

Workato fungeert als enterprise-orkestratie- en uitvoeringslaag waarin AI-agents niet rechtstreeks handelen in bedrijfssystemen, maar via gecontroleerde workflows. Bestaande API’s, integraties en automatiseringen worden beschikbaar gemaakt binnen een beheerde context.

Met een Enterprise MCP-benadering via Workato krijgen organisaties centrale governance en identity- en accessmanagement, consistente logging en audit trails, ingebouwde security- en compliance-mechanismen en schaalbare, herbruikbare automatiseringslogica in plaats van losse API-calls.

AI-agents bepalen wat er moet gebeuren. Workato zorgt dat het hoe veilig, traceerbaar en beheersbaar blijft.

Waarom dit het verschil maakt voor enterprise AI

Door AI-sprawl te vervangen door orkestratie ontstaat een fundamenteel andere dynamiek. Processen worden sneller, maar ook voorspelbaarder. Security-risico’s nemen af doordat toegang en gedrag centraal zijn geregeld. IT kan innovatie faciliteren in plaats van achteraf corrigeren.

Dit is het kantelpunt waarop agentic AI geschikt wordt voor productieomgevingen: niet als verzameling slimme tools, maar als integraal onderdeel van de enterprise-architectuur.

Ciphix als architectuurpartner

Als Workato-partner helpt Ciphix organisaties bij het maken van deze stap. Niet door extra agents toe te voegen, maar door structuur aan te brengen voordat complexiteit ontstaat.

Ciphix ondersteunt bij het ontwerpen van een Enterprise MCP-architectuur, het beheersen van agentic AI-landschappen, het verbinden van AI-besluitvorming met gecontroleerde orkestratie en het voorkomen van nieuwe vormen van sprawl.

Zo helpen we organisaties AI verantwoord op te schalen, met snelheid én controle.

Conclusie

AI-agents zijn here to stay. Maar zonder centrale orkestratie wordt hun potentieel een risico. AI-sprawl is het nieuwe beveiligingsprobleem en alleen een enterprise-aanpak biedt een oplossing.

Door context, governance en uitvoering samen te brengen via Enterprise MCP en Workato maken organisaties de stap van experiment naar gecontroleerde intelligentie.

Wil je verkennen hoe jouw organisatie AI-sprawl voorkomt en agentic AI beheersbaar inzet met Workato? Onze architecten denken graag mee over een veilige, schaalbare aanpak die past bij jouw enterprise-landschap.